1. Yasal Dayanak – Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 38

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 38. maddesi, binalarda yapılması zorunlu korkuluklara dair esas hükmü getirir:

“Binalarda; balkon, teras, galeri boşluğu, sahanlıkların boş kenarları, 1’den fazla basamağı bulunan açık merdivenlerde ve rampalarda, döşeme kotundan itibaren en az 1.10 metre yüksekliğe kadar teknik gereklere uygun korkuluk yapılması mecburidir.”

“Korkuluklar düşme, kayma veya yuvarlanma gibi sebeplerle can güvenliğini tehlikeye atacak boşluklar içermeyecek şekilde düzenlenir. Boşluklarda, yük altındaki deformasyonlar dâhil, en fazla 0.10 m çapında geçişe izin verilir.”

Madde, yalnızca yüksekliği değil; malzeme dayanımı, bağlantı güvenliği ve boşluk sınırlarını da kapsar.

2. Minimum Korkuluk Yüksekliği

• Asgari: 1,10 m (balkon, teras, merdiven, galeri, rampa)
• Uygulama önerisi: 112–115 cm (imalat toleransı ve iskan güvencesi için)
• İstisna: Son kat teras parapetlerinin 1,10 m’si bina yüksekliğinden sayılmaz.

3. Korkuluk Boşluğu ve Aralık Standartları

Korkuluk sistemlerinde yalnızca yükseklik değil, düşey ve yatay boşluk/ara ölçüleri de hayati önemdedir.

• Alt boşluk: ≤ 10 cm (bitmiş kotta; mermer vb. sonrası ölçülür)
• Dikey çubuk aralığı: ≤ 10 cm (100 mm küre testi)
• Yük altında: Deformasyon dâhil ≤ 10 cm geçiş kuralı korunmalıdır.

4. Malzeme, Taşıyıcı ve Dayanım

• Malzeme: Kırılmaz veya kırıldığında dağılmayan yapı (metal, lamine cam vb.).
• Yatay yük taşıma kapasitesi: ≥ 0,5 kN/m (yaklaşık 50 kg/m).
• Bağlantılar: İnsan çarpması dâhil tasarım yüklerine dayanacak ankraj ve montaj.
• Dış mekân koruma: Sıcak daldırma galvaniz + boya veya AISI 304/316 paslanmaz.

5. Diğer İlgili Standartlar

• TS 9111: Engelli erişimi; rampalarda 70 cm + 90 cm çift korkuluk.
• BYKHY: Kaçış merdivenlerinde ≥ 1,20 m korkuluk yüksekliği.
• TS EN 1991-1-1 (Eurocode 1): Yatay yük ve deformasyon sınırları.
• İSG (geçici korkuluk): Şantiyede 1,00–1,20 m aralığı ve orta kuşak/topuk levhası ilkeleri.

6. Yaka Metal Uygulama Tavsiyesi

• Bitiş yüksekliği: 112–115 cm
• Alt boşluk: 8–10 cm
• Dikey aralık: ≤ 10 cm
• Montaj: Kimyasal dübel (M10–M12) + ≥8 mm ankraj plakası
• Malzeme: Galvanizli çelik veya AISI 304/316 paslanmaz; camda lamine tercih.

7. Uygulama ve Teknik Detaylar

7.1. Malzeme Seçimi

• Ferforje/Siyah Metal: ≥3 mm et kalınlığı; galvaniz + iki kat boya önerilir.
• Paslanmaz: AISI 304 (iç), AISI 316 (dış/deniz kıyısı).
• Cam: TS EN 12600’a uygun 8+8 mm lamine (tek temper cam yeterli değildir).

7.2. Montaj ve Ankraj

• Betonda kimyasal dübel ve rijit taban plakası; köşelerde diyagonal rijitleme.
• Kaynak noktaları taşlanıp boya öncesi/sonrası sızdırmazlık kontrolü yapılmalıdır.
• Mermer üstü montajda paslanmaz pabuç/mesnet; doğrudan mermere delme kaçınılır.

7.3. Ölçü Kontrolü

• Alt boşluk bitmiş kotta 8–10 cm doğrulanır.
• Bitiş yüksekliği 112–115 cm aralığında ölçülür.
• Dikey aralıklar ≤ 10 cm; 100 mm küre ile sahada test edilir.

7.4. Bakım ve Korozyon

• Galvanizde yıllık pas kontrolü; boyalı yüzeylerde 3 yılda bir yenileme.
• Denizel atmosferde AISI 316 ve sızdırmaz bağlantı tercih edilmelidir.

Bu uygulama değerleri, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği hükümleri ile TS 9111 ve TS EN 1991-1-1 teknik gerekliliklerine göre derlenmiştir.