Engelli Rampası Eğim Oranı ve TS 9111 Kriterleri
Engelli Rampası Eğimi – TS 9111 Standardı kritik ölçüsüdür. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve TS 9111 standardına göre rampalarda izin verilen maksimum eğim, genişlik ve korkuluk ölçüleri bu teknik rehberde açıklanmıştır.
1. Yasal Dayanak ve Standartlar
Engelli rampası eğimi hesaplanırken yalnızca yükseklik değil, aynı zamanda kullanım konforu da dikkate alınmalıdır. Bu nedenle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, TS 9111 ve TS 12576 standartları birlikte uygulanır.
TS 9111: “Engellilerin erişebilirliği için binalarda, rampa eğimi ve genişliği kullanıcıların bağımsız hareketini sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır.”
Daha fazla bilgi için TS 9111 standardı incelenebilir.
2. Engelli Rampası Eğim Oranı ve Ölçü Tablosu
| Rampa Uzunluğu (m) | Maks. Eğim (%) | Yükselti (cm) | Asgari Genişlik (cm) |
|---|---|---|---|
| 0–3 m | 8% | 24 | 120 |
| 3–6 m | 6% | 36 | 120 |
| 6–9 m | 5% | 45 | 120 |
| 9–12 m | 4% | 48 | 150 |
Not: 12 metreden uzun rampalarda ara sahanlık yapılması zorunludur. Her 9 metrede bir en az 150×150 cm sahanlık bırakılmalıdır.
3. Korkuluk ve Yan Sınır Elemanları
- Her iki yanda çift korkuluk bulunmalıdır: alt 70 cm, üst 90 cm yüksekliğinde.
- Korkuluk arası yatay mesafe 4 cm’yi geçmemelidir.
- Rampa kenarında 5 cm topuk levhası (tekme tahtası) bulunmalıdır.
- Malzeme: Paslanmaz çelik, galvanizli demir veya dayanıklı ferforje sistemleri.
- Detaylı ölçüler için bkz. Korkuluk Yüksekliği ve Boşluk Standartları.
4. Yüzey ve Kaymazlık Şartları
Engelli rampası eğimi ne kadar doğru olursa olsun, yüzey kaygan ise erişim güvenliği sağlanamaz. Bu nedenle rampalarda yüzey malzemesi büyük önem taşır.
- Rampa yüzeyi kaymaz (R11–R13 sınıfı), titreşimsiz ve su tutmayan malzemeden yapılmalıdır.
- Ahşap yüzeylerde oluk açılmalı veya lastik fitil uygulanmalıdır.
- Beton rampalarda fırçalanmış veya zımparalı yüzey kullanılmalıdır.
- Su tahliyesi için %1–2 oranında enine eğim bırakılmalıdır.
5. Rampa Başlangıcı, Bitişi ve Sahanlık Düzeni
Her engelli rampası eğimi düzenlemesinde, rampa başlangıcı ve bitim noktalarında yeterli düz alan sağlanmalıdır.
- Başlangıç ve bitişte en az 150×150 cm düz alan bırakılmalıdır.
- Kapı önlerinde rampa bitimi ile kapı arasında 120 cm düz alan bulunmalıdır.
- Yön değişimi olan rampalarda sahanlık derinliği, rampa genişliği kadar olmalıdır.
6. İç ve Dış Mekânda Engelli Rampası Eğim Sınırları
- İç mekân rampaları: Maksimum eğim %8, uzunluk 6 m’yi geçmemelidir.
- Dış mekân rampaları: Maksimum eğim %6, yüzey drenajlı ve kaymaz olmalıdır.
- Kış koşullarında buzlanmaya karşı ısıtmalı yüzey veya kauçuk bant önerilir.
7. Uygulama ve Teknik Detaylar
7.1. Betonarme Engelli Rampası Eğim Uygulaması
- Beton kalıbı öncesi proje kotları kontrol edilmeli; yükseklik farkı (h = uzunluk × eğim) formülüyle hesaplanmalıdır.
- Yüzey betonunda C25 veya üzeri sınıf tercih edilmeli; donatıda Ø8/15 cm aralık önerilir.
- Drenaj olukları rampanın iki yanında veya ortasında planlanmalıdır.
7.2. Metal Rampa Sistemleri
- Modüler çelik rampalar; taşınabilir ve sökülebilir çözümler sunar.
- Yüzeyde perforje sac veya kaymaz alüminyum kaplama kullanılmalıdır.
- Taşıyıcı profiller 80x40x3 mm kutu profil olmalı, kimyasal ankrajla sabitlenmelidir.
7.3. Bakım ve Denetim
- Rampa yüzeyi yılda en az bir kez kaymazlık testiyle kontrol edilmelidir.
- Korkuluk ve topuk levhaları pas ve gevşeme açısından düzenli kontrol edilmelidir.
- Yağmur suyunun yüzeyde birikmemesi için drenaj hatları açık tutulmalıdır.